4.12.2022  

Anasayfa » AZALAN BAKİYELER (HIZLANDIRILMIŞ) YÖNTEMİNE GÖRE AMORTİSMAN HESAPLANMASI


    AZALAN BAKİYELER (HIZLANDIRILMIŞ) YÖNTEMİNE GÖRE AMORTİSMAN HESAPLANMASI


    VUK GEÇİCİ 31/7. MADDEYE GÖRE YENİDEN DEĞERLENME UYGULAMASI VE AZALAN BAKİYELER (HIZLANDIRILMIŞ) YÖNTEMİNE GÖRE AMORTİSMAN HESAPLANMASI


    Yeniden Değerleme Uygulaması Kanun Kapsamı

    VUK Geçici 31/7 md.

    Daha önce Geçici 31. md. kapsamında değerleme yapılmış mıdır?

    Hayır

    Değerlemeye Konu İktisadi Kıymetin Niteliği

    Taşıt (Kamyon)

    Aktife Giriş Tarihi

    17.12.2018

    Maliyet Bedeline Eklenen Kur Farkı / Faiz Giderleri (*)

    0,00

    Aktif Değer

    74.257,43

    31.12.2020 Birikmiş Amortismanı

    58.217,83

    09.06.2021 tr. İtibariyle defter kayıtlarında yer alan amortisman

    2.673,26

    Ayrılmamış Amortisman Tutarı

    0,00

    Amortisman Kayıtlarının Muhasebeleştirme Yöntemi

    Aylık

    Yeniden Değerleme Hesaplaması Yapılan Tarih

    31.12.2021

    İktisadi Kıymetin Faydalı Ömrü

    5 Yıl

    Amortisman Oranı

    %20

    Amortisman Hesaplama Yöntemi 

    Azalan Bakiyeler

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    *213 sayılı Kanun uyarınca maliyet bedeli ile değerlenen iktisadi kıymetlerin aktifleştirilmesinden sonra maliyet bedeline eklenen giderler ile 163 ve 334 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri uyarınca maliyet bedeline dâhil edilen kredi faizleri ve kur farkları için parçalı yeniden değerleme yapılacak ve iktisadi kıymetlerin yeniden değerleme sonrası değeri bulunacaktır.

    GEÇİCİ 31./7 MADDE KAPSAMINDA YENİDEN DEĞERLEME KATSAYISININ HESAPLANMASI 

    Aktife Kayıt Tarihini Takip Ay

    Değerlemeye Konu Taşınmaz veya ATİK'in Aktifleştirme Tarihini TAKİP EDEN AYA Ait Yİ-ÜFE Değeri

    (a)

    Değerleme Tarihi Yİ-ÜFE (Mayıs/2021)

    (b)

    Katsayı

    c= b/a

    Ocak 19

    424,86000

    666,79

    1,56943

     

    GEÇİCİ 31/7. MADDE KAPSAMINDA YENİDEN DEĞERLEMEYE ESAS AKTİF VE BİRİKMİŞ AMORTİSMAN TUTARLARI 

     

    Değerlemeye Konu Taşınmaz veya ATİK'in Aktif Değeri

    Değerlemeye Konu Taşınmaz veya ATİK'in Top. Bir. Amort. (Ayrılmamış olan dönemler ayrılmış var sayılarak)

    Net Aktif Degeri

    74.257,43

     60.891,09 *

    13.366,34

    * (09.06.2021 tarihi itibariyle yasal defter kayıtlarında yer alan birikmiş amortisman 2021 yılı Dönem Başı 58.217,83 + 2.673,26  = 60.891,09)

    Değerlenmiş Toplam Maliyet

    Değerlenmiş Toplam Amortisman

    Değerlemeye Konu Taşınmaz veya ATİK'deki Değer Artışı

    Birikmiş Amortisman Net Değer Artışı

    522 Yeniden Değerleme Fonu

    116.542,18

    95.564,59  

        42.284,75  

    34.673,50  

    7.611,26

    Yeniden Değerleme Muhasebe Kaydı

    --------------------31.12.2021--------------------
    254 TAŞITLAR 42.284,75
                 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 34.673,50
                 522 YENİDEN DEĞ. ARTIŞLARI 7.611.26
    -----------------------/-----------------------------
    Ayrıca 7.611,26 x %2 =152,23 TL ‘de KKEG defter kayıtlarına alınacaktır.
     
    YENİDEN DEĞERLEME ÖNCESİ GEÇİCİ VERGİ DÖNEMLERİNDE AYRILAN AMORTİSMAN TUTARLARI

    Yeniden değerleme dikkate alınmadan amortisman hesaplaması (hızlandırılmış amortisman %20*2=%40)

    Yıllar itibariyle Amortisman Hesaplaması

    Yıllar

    Aktif Değer

    Amort. Esas (Net Defter) Değeri

    Yıllar İtibariyle Ayrılan Amortisman

    Birikmiş Amortismanlar

    Net Defter Değeri

    2018

    74.257,43

     

    29.702,97

    29.702,97

    44.554,46

    2019

     

    44.554,46

    17.821,78

    47.524,75

    26.732,67

    2020

     

    26.732,67

    10.693,07

    58.217,82

    16.039,60

    2021

     

    16.039,60

    6.415,84

     

    9.623,76

     
    2021/ 1. Dönem Ayrılan Amortisman   : 1.603,96
    2021/ 2. Dönem Ayrılan Amortisman   : 1.603,96
    2021/ 3. Dönem Ayrılan Amortisman   : 1.603,96
    Toplam                                              : 4.811,88
     
     
    YENİDEN DEĞERLEME YAPILMIŞ İKTİSADİ KIYMETİN 2021 YILI AMORTİSMAN TUTARININ HESAPLAMASI (Hızlandırılmış. %20*2=%40)
     

    Yıl

    Aktif Değer

    31.12.2020 Endekslenmiş Amortisman *

    Net Defter Değeri

    2021 Yılı Yıllık Amortisman

    2021

    116.542,18

        91.369,08

    25.173,10

      10.069,24

    *(58.217,83 x 1,56943) = 91.369,08 TL’dir. 31.12.2021 Birikmiş amortisman tutarı olan 58.217,83 TL’nin endekslenmiş değerinin bulunmasındaki amaç hızlandırılmış amortisman sisteminin gereği olarak 01.01.2021 dönem başı net defter değerini bulabilmek içindir. 

    257 BİRİKMİŞ AMORİSMANLAR (-)

    31.12.2020 AÇILIŞ FİŞİ            

               58.217,83

    31.03.2021 Amortisman Gideri

                 1.603,96

    30.06.2021 Amortisman Gideri

                  1.603,96

    30.09.2021 Amortisman Gideri

                  1.603,96

    31.12.2021 tr 7326 Geç. md.31  

       34.673,50

    2021/4. Dönem Amortisman Gideri   

         3.735,11

    31.12.2021 TARİHLİ BAKİYE                        

    101.438,32

     

    2021 YILI AMORTİSMAN GİDERİ HESABI (258,730,740,750,760,770)

    31.03.2021

    1.603,96

    30.06.2021

    1.603,96

    30.09.2021

    1.603,96

    31.12.2021

    3.735,11

    Toplam

    8.546,99

     

    10.069,24 – 8.546,99 = 1.522,25 TL Yeniden değerleme hesaplamasında 2021/5 aylık ayrılan amortisman tutarının endeksleme farkından oluşmaktadır.
    Yeniden Değerleme öncesi aylık amortisman: 6.415,84 / 12 = 534,65
     
    09.06.2021 tarihi itibariyle yasal defter kayıtlarında yer alan 2021/5 aylık amortisman: 534,65 x 5 = 2.673,25
     
    2021/5 aylık Amortisman tutarının yeniden değerlenmiş tutarı = 2.673,25 x (666,79 / 424,86) 1,56943 = 4.195,51 
     
    Amortisman Değer artışı = 4.195,51 – 2.673,25 = 1.522, 26 TL. Bu tutar yukarıda hesaplandığı üzere 34.673,50 TL’nin içerisinde muhasebeleştirilmiştir. Başka bir ifade ile gider yazılmamıştır. 530 seri nolu VUK genel tebliğinde yer alan örneğe göre gider yazılamayan tutar (250.000 x 5,80675=1.451.687,50) 1.451.687,50 – 250.000= 1.201.687,50 TL’dir.
     
    YENİDEN DEĞERLEMEYE KONU İKTİSADİ KIYMETİN AYNI DEĞERDE (116.542,18 TL) 2018 YILINDA SATIN ALINMIŞ OLMASI HALİNDE AMORTİSMAN TUTARININ HESAPLANMASI (Hızlandırılmış. %20*2 = %40)
     

    Yıllar

    Aktif Değer

    Amort. Esas (Net Defter) Değeri

    Yıllar İtibariyle Ayrılan Amortisman

    Net Defter Değeri

    2018

    116.542,18

     

    46.616,87

    69.925,31

    2019

     

    69.925,31

    27.970,12

    41.955,19

    2020

     

    41.955,19

    16.782,07

    25.173,11

    2021

     

    25.173,11

    10.069,24

    15.103,87

    TOPLAM

     

     

    101.438,32

     

    31.12.2021 TARİHİNDE YENİDEN DEĞERLEME YAPILMASI SONRASINDA 2021/4 GEÇİCİ VERGİ DÖNEMİNDE GİDER YAZILACAK AMORTİSMAN TUTARININ HESAPLANMASI (Hızlandırılmış. %20*2=%40)

     

    Değerlenmiş Aktif

    31.12.2020 Değerlenmiş Birikmiş Amortisman

    2021 Dönem Başı (01.01.2021) Net Aktif Değer

    Yeniden Değerlenmiş Değere Göre Yıllık Ayrılacak Amortisman

    116.542,18

    91.369,08

    25.173,10

    10.069,24

     

    Geçici Vergi Dönemlerine İsabet eden Amortisman Tutarı : (10.069,24 /4 )  = 2.517,31

    Aylık Amortisman Tutarı                                                             : (10.069,24 /12 ) =  839,10

    Nisan ve Mayıs Amortisman Tutarı                                           :  (839,10 x 2   )  = 1.678,20
     
     

    31.03.2021 Amortisman (Tebliğdeki hesaplamaya göre)                  **

    2.517,31

    Nisan ve Mayıs Ayı                839,10 x2                                         ***

    1.678,20

    30.06.2021 Amortisman        1.603,96 /3                                       ****

    534,65

    30.09.2021 Amortisman

    1.603,96

    31.12.2021 Amortisman

    3.735,11

    Toplam

    10.069,23

     
     
    **Neden 2.517,31 TL düşüldü? Tebliğdeki Örnek 1’de yapılan açıklama uyarınca düşüldüğü 
    *** Neden 1.678,20 TL düşüldü?  09.06.2021 tarihi itibariyle defter kayıtlarında yer alan Nisan ve Mayıs ayı da hesaplamaya dahil edildiği için
    **** Neden 1.603,96 /3 =534,65 TL düşüldü? Haziran ayı yeniden değerleme kapsamında olmadığı için
     
    2021/4. Dönemde Gider Yazılacak Amortisman Tutarının Hesaplanmasına ilişkin açıklamalar aşağıdaki gibidir. (2.517,31 + 1.217,80) 3.735,11 TL 
     

     Açıklama

    Tutar

    2021/Haziran Ayı Farkı                

    304,45

    2021/3. Dönem GV İsabet Eden Amortisman Tutarı                       

    913,35

    2021/4. Dönem GV İsabet Eden Amortisman Tutarı

    2.517,31

    2021/4 Dönem Toplam Gider Yazılacak Amortisman Tutarı

    3.735,11

     

    Dönem

     

     

    Farklar

    31.03.2021 Amortisman

          2.517,31

       2.517,31

     0,00

    Nisan ve Mayıs Ayı *         

          1.678,20

       1.678,20

    0,00  

    30.06.2021 Amortisman ** 

             534,65

          839,10

    -304,45

    30.09.2021 Amortisman

          1.603,96

       2.517,31

    - 913,35

    31.12.2021 Amortisman

          3.735,11

       2.517,31

         1.217,80

     Toplam

     10.069,23

    10.069,23

    0,00

    *839,10 x 2  =1.678,20     **1.603,96 / 3 = 534,65

     

    530 seri nolu VUK genel tebliğinde yer alan Örnek:1’e göre;
     
    Yeniden Değerleme Temmuz ayında yapılmış. İlk iki dönem değerleme öncesi amortisman ayrılmış. Değerleme sonrasında ise tebliğdeki hesaplamada yıllık tutar 5.806.750 /4 =1.451.687,50 TL geçici vergi dönemleri için anortisman tespit edilmiş ve üçüncü dönem geçici vergide gider olarak ayrılacak amortisman tutarının tespitinde değerleme konusu yapılan birinci döneme ait 1.451.687,50 TL’nin tamamı indirilerek üçüncü dönem gideri hesaplanmıştır.
     
    “2021 yılı ve müteakip yıllarda ayrılacak yıllık toplam amortisman tutarı da (290.337.500 x %2 =) 5.806.750 TL olacaktır.
     
    - 2021 yılının üçüncü geçici vergi dönemi için gider olarak birikmiş amortisman tutarına dâhil edilecek tutar [(5.806.750 x ¾) - 1.451.687,50 (birinci geçici vergi dönemi) - 250.000 (ikinci geçici vergi dönemi) =] 2.653.375 TL,”
     
    SONUÇ
    Yukarıda yapılan hesaplamalar sonrasında 01.01.2022 tarihine devreden tutarlar aşağıdaki gibidir.
     
     

    Bilanço

     

    Değerleme Öncesi

    Değerleme Sonrası

    Aktif Değer

     

    74.257,43

    116.542,18  

    Birikmiş Amortisman

    (-)

    58.217,83

    101.438,32

    Net Aktif Değer

     

    16.039,60

    15.103,86

     

    Ayrılan Amortisman

    Değerleme Öncesi

    Değerleme Sonrası*

    Taşıtlar Amortismanı

    6.415,84

    10.069,24  

     

    *Yukarıda açıklandığı üzere gider yazılan amortisman tutarı ide 8.546,99 TL’dir.

     

    EK-
    530 seri nolu VUK Genel Tebliği Örnek:1
    Örnek 1: Tam mükellefiyet esasında vergilendirilen, hesap dönemi takvim yılı olan (A) A.Ş.’nin 9/6/2021 tarihi itibarıyla yasal defter kayıtlarında maliyet bedeli 50.000.000 TL ve birikmiş amortismanı 30.250.000 TL olan ve 1991 yılından itibaren aktifinde yer alan binanın 2021 yılı Temmuz ayında bu Tebliğ kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulması halinde, yeniden değerlemeye ilişkin hesaplamalar aşağıdaki şekilde olacaktır. Mükellef daha önce 2018 yılında 213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesi uygulamasından yararlanmamıştır.
     

     

    Değer artışının hesabında, yeniden değerleme öncesi ve sonrası net bilanço aktif değerleri olarak, Kanunun yürürlük tarihi (9/6/2021) itibarıyla binanın yasal defter kayıtlarında yer alan bedeli ile birikmiş amortismanları arasındaki ve bunların yeniden değerleme sonrası bulunan tutarları arasındaki fark tutarlar dikkate alınacaktır.
     
    Bu kapsamda değer artışı, taşınmazın;
    - Yeniden değerleme sonrası net bilanço aktif değerinden (290.337.500,00 - 175.654.187,50 = 114.683.312,50),
    - Yeniden değerleme öncesi net bilanço aktif değerinin (50.000.000 - 30.250.000 = 19.750.000)
    indirilmesi suretiyle hesaplanacak olup, örneğimizde (114.683.312,50 - 19.750.000=) 94.933.312,50 TL olarak gerçekleşecektir.
    Yapılan yeniden değerleme sonrasında 94.933.312,50 TL değer artışı üzerinden %2 oranında hesaplanan 1.898.666,25 TL verginin kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın son günü (31/8/2021) akşamına kadar beyan edilip aynı sürede ilk taksiti (632.888,75 TL), 31/10/2021 tarihine kadar (bu tarih dâhil) ikinci taksiti ve 31/12/2021 tarihine kadar da (bu tarih dâhil) üçüncü taksiti ödenecektir.
     
    Yukarıda gösterilen işlemlere ait muhasebe kayıtları ise aşağıdaki şekilde olacaktır.
     
     
    Mükellef, yeniden değerlemeye tabi tuttuğu binayı yeni değeri üzerinden amortismana tabi tutabilecektir. Buna göre söz konusu binanın maliyet bedeli 290.337.500 TL’ye çıktığından, 2021 yılı ve müteakip yıllarda ayrılacak yıllık toplam amortisman tutarı da (290.337.500 x %2 =) 5.806.750 TL olacaktır.
    2021 yılının ikinci geçici vergi döneminde de, söz konusu bina için aktifte kayıtlı yeniden değerleme öncesi değer üzerinden [(50.000.000 x %2) / 4 = 250.000] amortisman ayıran mükellef tarafından (213 sayılı Kanunun geçici 31 inci maddesinin yedinci fıkrası gereğince, yeniden değerlemede, 9/6/2021 tarihi itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerler dikkate alınabileceğinden, 2021 yılının birinci geçici vergi dönemi için ayrılan amortisman tutarı yeniden değerlemeye tabi tutulmuş, ikinci geçici vergi dönemine ilişkin amortisman tutarı yeniden değerleme öncesindeki değer üzerinden hesaplanmıştır.);
    - 2021 yılının üçüncü geçici vergi dönemi için gider olarak birikmiş amortisman tutarına dâhil edilecek tutar [(5.806.750 x ¾) - 1.451.687,50 (birinci geçici vergi dönemi) - 250.000 (ikinci geçici vergi dönemi) =] 2.653.375 TL,
    - 2021 yılının dördüncü geçici vergi dönemi için gider olarak birikmiş amortisman tutarına dâhil edilecek ilave tutar ise (5.806.750 - 1.451.687,50 - 250.000 - 2.653.375 =) 1.451.687,50 TL olacak
    ve böylece 2021 yılı üçüncü geçici vergi döneminde ayrılmış toplam amortisman tutarı 4.355.062,50 TL ve dördüncü geçici vergi döneminde ayrılmış toplam amortisman tutarı ise 5.806.750 TL olarak gerçekleşecektir.
     
     

     

    Bu yazı 1793 defa okundu.