7578 SAYILI KANUN SONRASINDA ÇALIŞMA HAYATINDA DOĞUM İZNİ
Çalışma hayatında doğum izni; anne ve çocuğun sağlığının korunması, aile hayatının desteklenmesi ve kadınların istihdamdan uzaklaşmasının önlenmesi bakımından önemli bir sosyal haktır. 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile doğum ve babalık izinlerinde önemli değişiklikler yapılmıştır.
Kanun, 22 Nisan 2026 tarihinde kabul edilmiş ve 1 Mayıs 2026 tarihli, 33240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Düzenleme; işçileri, kamu görevlilerini, askerî personeli ve farklı statülerde çalışan kadınları kapsayacak biçimde hazırlanmıştır.
Doğum İzni 24 Haftaya Çıkarıldı
7578 sayılı Kanun’dan önce kadın işçilere doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam 16 haftalık analık izni verilmekteydi.
Yeni düzenlemeyle doğum sonrası izin süresi sekiz haftadan 16 haftaya çıkarılmıştır. Buna göre kadın çalışanlar:
- Doğumdan önce 8 hafta,
- Doğumdan sonra 16 hafta, olmak üzere toplam 24 hafta analık izni kullanabilecektir.
Çoğul gebelik hâlinde doğum öncesi sekiz haftalık süreye iki hafta eklenmektedir. Dolayısıyla çoğul gebelikte toplam analık izni 26 hafta olmaktadır.
| Durum | Doğum öncesi | Doğum sonrası | Toplam |
| Tekil gebelik | 8 hafta | 16 hafta | 24 hafta |
| Çoğul gebelik | 10 hafta | 16 hafta | 26 hafta |
Doğum Öncesinde Çalışılan Süre Aktarılabilir
Sağlık durumu çalışmaya uygun olan kadın çalışan, doktor onayı ve kendi talebiyle doğumdan önceki iki haftaya kadar çalışmaya devam edebilir. Önceki düzenlemede bu sınır doğumdan önceki üç haftaydı.
Bu durumda doğum öncesinde kullanılmayan izin süreleri doğum sonrası izin süresine eklenir. Böylece kadın çalışan, doktor raporuyla doğuma iki hafta kalıncaya kadar çalışırsa doğum öncesinde kullanmadığı altı haftayı doğum sonrası iznine aktarabilir.
Kadının erken doğum yapması nedeniyle doğum öncesinde kullanamadığı izin süreleri de doğum sonrası izin süresine eklenir. Annenin doğumda veya doğum sonrasında hayatını kaybetmesi durumunda ise kullanılamayan doğum sonrası izin süreleri, çocuğun bakımını üstlenen babaya kullandırılır.
İşçilerde İzin ile Ücret Birbirinden Ayrılmalıdır
Uygulamada analık izninin “ücretli izin” olarak nitelendirilmesi, işverenin 24 hafta boyunca işçiye tam ücret ödeyeceği şeklinde anlaşılabilmektedir. Oysa işçiler bakımından izin hakkı ile bu dönemde sağlanan gelir güvencesi birbirinden farklıdır.
Analık izni süresince işçinin çalıştırılması yasaktır. Ancak işçinin bu döneme ilişkin gelir kaybı, gerekli şartların bulunması hâlinde, işveren tarafından ödenen ücret yerine SGK tarafından verilen geçici iş göremezlik ödeneğiyle karşılanır. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulamasıyla işçiye daha geniş bir hak tanınmışsa bu düzenlemeler ayrıca uygulanabilir.
Geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanılabilmesi için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması, istirahat süresinde çalışılmaması ve gerekli raporların düzenlenmesi gerekir. 7578 sayılı Kanun’la 5510 sayılı Kanun’daki ödenek süreleri de yeni 24 haftalık analık izniyle uyumlu hâle getirilmiştir.
Babalık İzni 10 Gün Oldu
4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçilerin eşlerinin doğum yapması hâlinde kullanabilecekleri ücretli mazeret izni beş günden 10 güne çıkarılmıştır.
Böylece özel sektör işçilerinin babalık izni, kamu görevlilerine tanınan 10 günlük izinle süre yönünden uyumlu hâle getirilmiştir. Babalık izni ücretli bir mazeret iznidir ve yıllık ücretli izinden düşülemez.
Ücretsiz İzin ve Yarım Çalışma Hakları Devam Ediyor
Kadın işçi, analık izninin tamamlanmasının ardından isteği hâlinde altı aya kadar ücretsiz izin kullanabilir. Bu süre yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.
Bunun yanında kadın işçi ile belirli şartlarda çocuğun bakımını üstlenen eş, analık izninin bitiminden itibaren:
- Birinci doğumda 60 gün,
- İkinci doğumda 120 gün,
- Sonraki doğumlarda 180 gün
süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere 30 gün eklenir. Çocuğun engelli doğması hâlinde yarım çalışma süresi 360 gün olarak uygulanır.
Bu hak, altı aya kadar ücretsiz izin hakkından farklıdır. Şartların sağlanması durumunda çalışılmayan süre için İşsizlik Sigortası Fonu’ndan yarım çalışma ödeneği alınabilir.
Süt İzni Değişmedi
7578 sayılı Kanun analık izni süresini uzatmış olmakla birlikte işçilerin süt izni süresinde değişiklik yapmamıştır. Bir yaşından küçük çocuğunu emziren kadın işçiye günde toplam bir buçuk saat süt izni verilmesi gerekir.
Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaç bölüm hâlinde kullanılacağını kadın işçi belirler. Süt izni çalışma süresinden sayılır; karşılığında ücret kesintisi yapılamaz.
Koruyucu Ailelere Yeni İzin Hakkı
Yeni düzenlemeyle bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte ya da tek başına koruyucu aile olan işçiye, çocuğun aile yanına teslim edildiği tarihten sonra talebi üzerine 10 gün ücretsiz izin verilmesi öngörülmüştür.
Kamu görevlilerine de koruyucu aile olmaları hâlinde çocuğun tesliminden itibaren 10 günlük izin hakkı tanınmıştır. Bu düzenleme, aile temelli çocuk koruma hizmetlerinin çalışma hayatı bakımından desteklenmesi açısından önemlidir.
2026 Yılı Emzirme Ödeneği
Analık sigortasından sağlanan haklardan biri de emzirme ödeneğidir. 2026 yılı için emzirme ödeneği, her canlı doğan çocuk bakımından 1.621 TL olarak belirlenmiştir.
Emzirme ödeneği; şartları taşıyan 4/a ve 4/b kapsamındaki sigortalı kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması hâlinde sigortalı erkeğe ödenebilir. 4/a kapsamındaki sigortalılar için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir. Kamu görevlilerine ise ilgili ödeme kendi mevzuatları kapsamında kurumlarınca yapılır.
Geçiş Hükmü Kimleri Kapsadı?
7578 sayılı Kanun’un geçici düzenlemesiyle, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte eski analık izni sona ermiş olmasına rağmen 1 Nisan 2026 itibarıyla doğum tarihinden itibaren 24 haftalık süreyi tamamlamamış personele de ilave sekiz haftalık izin imkânı tanınmıştır.
Ancak bu geçiş hakkının kullanılabilmesi, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 iş günü içinde talepte bulunulması şartına bağlanmıştır. Dolayısıyla bu hüküm sürekli uygulanacak genel bir hak değil, Kanunun yürürlüğe girdiği döneme özgü ve başvuru süresi sona ermiş bir geçiş düzenlemesidir.
İşverenlerin Dikkat Etmesi Gerekenler
İşverenlerin personel yönetimi ve bordro süreçlerini yeni izin sürelerine göre güncellemesi gerekmektedir. Özellikle;
- Analık raporlarının zamanında takip edilmesi,
- İşçinin raporlu olduğu dönemde çalıştırılmaması,
- SGK’ya yapılması gereken bildirimlerin süresinde yapılması,
- Doğum öncesinde çalışılan sürelerin doğum sonrasına doğru aktarılması,
- Babalık, süt ve ücretsiz izinlerin yıllık izinle karıştırılmaması,
- Hamilelik veya doğum nedeniyle ayrımcı işlem yapılmaması, önem taşımaktadır.
Hamilelik, doğum veya analık izninin kullanılması; işçiye daha düşük ücret uygulanması, görev değişikliği yapılması ya da iş sözleşmesinin sona erdirilmesi için tek başına hukuka uygun bir neden oluşturmaz.
Sonuç
7578 sayılı Kanun’la analık izninin 16 haftadan 24 haftaya çıkarılması, çalışma hayatında anne ve çocuk sağlığını destekleyen önemli bir gelişmedir. Babalık izninin 10 güne yükseltilmesi ve koruyucu ailelere izin hakkı tanınması da aile sorumluluklarının çalışma hayatında daha fazla dikkate alınmasını sağlamıştır.
Bununla birlikte, analık izni, ücretsiz izin, yarım çalışma, süt izni ve SGK ödenekleri birbirinden farklı haklardır. Çalışanların hak kaybına, işverenlerin ise idari ve hukuki risklere maruz kalmaması için her hakkın şartları ve sonuçları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Yasal dayanak ve kaynaklar:
- 7578 sayılı Kanun , SGK,
- Analık Hâlinde Geçici İş Göremezlik Ödeneği
- SGK – Emzirme Ödeneği
Orhan HACIHAMZAOĞLU
İSMMMD Yönetim Kurulu Üyesi
Bir yanıt bırakın