Ticari Plaka Devirlerinde Gelir Vergisi ve KDV İstisnası: Yeni Düzenlemenin Kapsamı
Giriş
Türkiye genelinde, özellikle büyükşehirlerde taksilerin vergilendirilmesi geçmişteki “basit usul” avantajlarından, tüm işlemleri kayıt altına alan “Gerçek Usul” ve “Taksi Mali Cihazı” zorunluluğuna evrilmiştir. Günümüzde şehir içi yolcu taşımacılığı yapan taksiler için %20 KDV, gelir vergisi, geçici vergi ve stopaj uygulamaları standart hale getirilmiştir.
Geçmişten günümüze uygulanan sistemin detayları şu şekildedir:
- Geçmiş Dönem: Basit Usul (Vergi Kolaylığı)
- Yıllarca taksi esnafı, düşük kazançlı sektörler için tanımlanan “basit usul” vergilendirme sistemine dahil edildi.
- Vergi Muafiyeti: Büyükşehirlerdeki taksi plakalarının (satışı/devri) elden çıkarılmasından doğan kazançlar gelir vergisinden istisna tutulmuştur.
- Güncel Dönem: Gerçek Usul ve Yeni KDV Uygulamaları
- Basit Usulden Çıkış: Büyükşehirlerde otel, lokanta ve şehir içi yolcu taşımacılığı gibi iş kollarındaki faaliyetler eşitlenerek taksiler “basit usul” kapsamından çıkarıldı.
- KDV ve Gelir Vergisi Yükümlülüğü: Artık taksici esnafı tüm gelirleri üzerinden %20 KDV ve %20 gelir vergisi hesaplayıp ödemektedir. Bu durum, geçici vergi ve stopaj kesintileriyle birlikte toplam vergi yükünün kazancın yaklaşık yarısına ulaşmasına neden olabilmektedir.
- Taksi Mali Cihazı: Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 01.09.2026 tarihinden itibaren getirilen yeni düzenlemeyle tüm taksilerde taksimetreyle entegre çalışan Taksi Mali Cihazı kullanımı ve kartla ödeme kabul zorunluluğu hayata geçirilecektir. Bu cihazla yapılan tüm işlemler anlık olarak merkeze kaydedilmektedir.
1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7587 sayılı Bazı Kanunlarda değişiklikler yapılmıştır. Kanunun 6. Maddesi ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 94. Madde uyarıncaGerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin sahip oldukları ticari taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis plakalarının devrine önemli vergi avantajları getirmiştir. Düzenleme ile belirli şartları taşıyan plaka devirlerinden doğan kazançlar gelir vergisinden istisna edilirken, aynı devir işlemleri KDV’den de istisna kapsamına alınmıştır.
Gelir Vergisi Yönünden İstisna
Yeni düzenlemeye göre, gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin 1 Temmuz 2026 tarihinden önce iktisap ettikleri taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis plakalarının devrinden doğan kazançlar Gelir Vergisi’nden istisna edilmiştir.
Bu düzenleme sayesinde, belirtilen tarihten önce edinilmiş ticari plakaların satışından elde edilen kazançlar gelir vergisine tabi tutulmayacaktır. Böylece uzun yıllardır ticari faaliyet kapsamında kullanılan plakaların elden çıkarılması sırasında ortaya çıkan vergisel yük önemli ölçüde ortadan kaldırılmıştır.
Katma Değer Vergisi Yönünden İstisna
7587 sayılı Kanun ile aynı zamanda Katma Değer Vergisi Kanunu’nda da değişiklik yapılarak, söz konusu ticari plakaların devir işlemleri KDV’den istisna edilmiştir.
Böylece, istisna kapsamındaki plaka devirlerinde KDV hesaplanmayacak ve devir işlemleri ilave bir KDV yükü doğurmaksızın gerçekleştirilebilecektir. Bu düzenleme hem satıcı hem de alıcı açısından işlem maliyetlerinin azaltılmasına katkı sağlamaktadır.
Noter İşlemleri
Gelir Vergisi ve KDV yönünden sağlanan istisnalar, noterlik işlemlerini ortadan kaldırmamaktadır. Plaka devirleri noter huzurunda gerçekleştirilmeye devam edecek olup, noterlik ücretleri ve varsa diğer yasal tahsilatlar işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat ve noterlik ücret tarifesine göre hesaplanacaktır.
Bu nedenle, noter masraflarının her işlem için sabit bir oran üzerinden belirlendiğini söylemek doğru değildir. İşlem öncesinde güncel tarifelerin dikkate alınması önem taşımaktadır.
Değerlendirme
Söz konusu düzenleme, gerçek usulde vergilendirilen ticari plaka sahiplerinin devir işlemlerinde karşılaştıkları vergisel yükü önemli ölçüde azaltmaktadır. Özellikle 1 Temmuz 2026 tarihinden önce iktisap edilen ticari plakaların satışından doğan kazançların hem Gelir Vergisi hem de KDV yönünden istisna kapsamına alınması, ticari plaka piyasasında devir işlemlerini kolaylaştıracak ve mükellefler açısından önemli bir mali avantaj sağlayacaktır.
Bununla birlikte, istisnanın uygulanabilmesi için Kanun’da belirtilen şartların sağlanması ve devir işlemlerinin ilgili mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. İşlem öncesinde güncel yasal düzenlemelerin ve noterlik uygulamalarının dikkate alınması, olası vergi ve işlem uyuşmazlıklarının önlenmesi açısından önem arz etmektedir.
İSMMMD Yönetim Kurulu Üyesi
Sezgin YILMAZ
Bir yanıt bırakın