Seçimler ve Sandık: İSMMMO Üzerine

Hayat seçimlerden oluşur. Kıyafetimizi, işimizi, yaşayacağımız yeri, gideceğimiz yolu seçeriz. Cüz’î irade, insanın tercihte bulunması ve tercihinin sorumluluğunu üstlenmesiyle ilgilidir. Sonuçlarını Allah bilir, biz ise yaşayarak öğreniriz.

Çocukken öğretmenimiz “Hep bir ağızdan konuşmayın, parmak kaldırın” derdi. Toplum hayatında ortak kararların alınması ve farklı görüşlerin temsil edilmesi için kurallara ihtiyaç vardır. Genel seçimler, belediye seçimleri ve oda seçimleri, farklı hukuki esaslara dayansa da temsil ve sorumluluk bakımından ortak bir anlam taşır.

Seçtiğimiz kişi beklentilerimizi karşılamazsa hayal kırıklığına uğrarız. Verdiğimiz oyu sonradan geri alamayız; fakat seçilenleri izleme, eleştirme ve hesap sorma hakkımız devam eder. Bu yüzden sandık günü verdiğimiz karar, sandıktan sonraki yılları etkiler. İSMMMO’nun büyüyen üye yapısı ve 2025 seçimlerine ilişkin bilgiler de bu sorumluluğu yeniden düşünmeyi gerektiriyor.

Bizim odamız İSMMMO

Mesleğimiz, 1989’da 3568 sayılı Kanun ile yasal statüye kavuştu. İzleyen süreçte odalar ve TÜRMOB çatısı altında kurumsallaştı. On binlerce meslek mensubunu bir araya getiren İSMMMO, bu yapının önemli kurumlarından biridir. Odamızın gücü, üye sayısının yanında üyelerinin karar süreçlerine katılımıyla da ölçülmelidir.

2008’de 5786 sayılı Kanun ile seçim sisteminde yapılan değişiklik, grup listeleri ve oyların bölünmesine dayalı nispi temsil düzenini getirdi. Böylece farklı grupların yönetim organlarında temsil edilmesine imkân sağlayan bir yapı oluşturuldu. Ancak nispi temsil, her grubun aldığı oy yüzdesiyle tamamen aynı oranda üyelik kazanacağı anlamına gelmez; sonuç, oyların dağılımına ve seçilecek üye sayısına bağlıdır.

İSMMMO dokuz kişilik yönetim kuruluyla yönetiliyor. Üyelikler, yaygın olarak d’Hondt adıyla bilinen hesaplama esasına göre dağıtılıyor. Beş üyeye sahip olan grup, yönetim kurulunda karar çoğunluğunu sağlayabilecek güce ulaşır. Ancak bu güç sınırsız değildir; mevzuatın, genel kurul kararlarının ve denetim mekanizmalarının belirlediği çerçevede kullanılır. Diğer üyelerin de kararlara katkıda bulunma, öneri geliştirme ve karşı görüşlerini kayda geçirme sorumluluğu vardır.

İSMMMO’da uzun süredir yönetim çoğunluğunu elinde bulunduran Çağdaş Demokrat Muhasebeciler Birliği, 2025 seçimlerine ilişkin basında yayımlanan sonuçlara göre altı yönetim kurulu üyeliği kazandı. Diğer üyelikler Meslekte Birlik’e iki, Bağımsız Mali Müşavirler’e bir olarak dağıldı. Yönetim devamlılığı üyelerin tercihleriyle oluşur. Bununla birlikte her yönetimin başarısı, görevde kaldığı süre kadar meslektaşın sorunlarına ürettiği sonuçlarla değerlendirilmelidir.

Büyüyen oda ve sandığa katılım

İSMMMO’nun resmî faaliyet raporları, üye sayısındaki büyümeyi açık biçimde ortaya koyuyor. Aşağıdaki tablo, raporlarda belirtilen tarihlerdeki toplam üye sayılarını gösteriyor.

İstatistik tarihi	Toplam üye sayısı	Kaynak
31.12.2013	33.331	2013 Faaliyet Raporu
31.03.2022	46.478	2019–2022 Genel Kurul Faaliyet Raporu
31.12.2022	48.265	2022 Faaliyet Raporu
31.12.2025	51.358	2025 Faaliyet Raporu

Kaynak: İSMMMO faaliyet raporları. Tarihler, üye istatistiklerinin ait olduğu günleri göstermektedir.

Odamız büyüyor; ancak bu büyümenin sandığa da yansıması gerekiyor. İSMMMO’nun üye sayısı 2013 yıl sonunda 33 bin civarındayken, 2025 yıl sonunda 51 bini aştı. Üye sayısındaki bu artışın, mesleğimize sahip çıkma iradesini de güçlendirmesi beklenir.

Oysa 2025 seçimlerine ilişkin yayımlanan bilgilere göre, yaklaşık 50 bin 700 üyeden yalnızca 12 bin 700’ü sandığa gitti. Başka bir ifadeyle, her dört meslektaştan yalnızca biri oy kullandı.

Üzerimizdeki iş yükünden, ücretlerimizi tahsil edememekten, mesleğimizin itibar kaybından şikâyet ediyoruz. Peki, bu sorunların çözümü için bizi temsil edecek kişileri seçmeye neden aynı önemi vermiyoruz?

Sandığa gitmediğimizde sorunlar ortadan kalkmıyor; yönetimi belirleme kararını oy kullanan meslektaşlarımıza bırakmış oluyoruz. Mevcut yönetimi destekleyen de değişim isteyen de tercihini sandığa yansıtmalıdır. Odamız hepimizin ortak kurumudur; geleceğine sahip çıkmak da ortak sorumluluğumuzdur.

Neden sandığa gitmiyoruz?

İş yoğunluğu, ulaşım güçlüğü, adayları yeterince tanımamak… Sandığa gitmemek için çeşitli gerekçelerimiz olabilir. Ancak mesleğimizin geleceğini ilgilendiren bu kararı sürekli erteleyemeyiz. Özellikle şu üç düşünceyi yeniden değerlendirmeliyiz.

1. “Mevcut yönetimi başarılı buluyorum.”

Mevcut yönetimi başarılı bulabilir, çalışmalarını destekleyebiliriz. Öyleyse bu desteği sandığa da yansıtmalıyız. Ancak destek vermek, yaşadığımız sorunları dile getirmeye ve çözüm istemeye engel değildir.

Aidatını ödemekte zorlanan meslektaşımıza nasıl yaklaşılıyor? Bir mükellefle sorun yaşadığında yeterli hukuki destek sağlanıyor mu? Elektronik sistemlerin aksaması nedeniyle mağdur olduğunda hakkı nasıl savunuluyor? Zor gününde kendisine, vefatından sonra ailesine ne ölçüde sahip çıkılıyor?

Yönetimin başarısı, meslektaşın günlük hayatında karşılığını bulmalıdır. İş yükümüz hafifliyor mu? Emeğimizin karşılığını alabiliyor muyuz? Mesleki sorumluluğumuzun sınırları daha açık ve adil hâle geliyor mu?

Elbette oda bütün sorunları tek başına çözemez. Ancak sorunlarımızı gündemde tutmak, çözüm önerileri geliştirmek, ilgili kurumlar nezdinde takip etmek ve sonuçlarını meslektaşa açıklamak yönetimin sorumluluğudur. Bizim sorumluluğumuz da yapılanları ve yapılamayanları sorgulamaktır.

2. “Nasıl olsa bir şey değişmez.”

Değişmeyeceğine baştan karar verip sandığa gitmezsek kendi tercihimizin sonuca yansımasını da engellemiş oluruz. Şikâyet ettiğimiz düzenin değişmesini beklerken, bize tanınan seçme hakkını kullanmaktan vazgeçmemeliyiz.

Değişim, kendiliğinden gerçekleşmez; tercih kullanmayı ve o tercihin arkasında durmayı gerektirir. Adayları tanımak, programlarını karşılaştırmak ve mesleğimiz için ne yapacaklarını sormak gerekir. Yalnızca isimlerin değişmesi yeterli değildir; çalışma anlayışının ve meslektaşa yaklaşımın da değişmesi gerekir.

Sandıkta kararımızı verir, seçimden sonra verilen sözlerin takipçisi oluruz. Beklentilerimizi karşılamayanları da bir sonraki seçimde yeniden değerlendiririz.

3. “Başka gruba oy verirsem bana işlem yaparlar.”

Oy gizlidir. Meslektaş, tercihini baskı altında kalmadan ve çekinmeden kullanabilmelidir. Farklı bir grubu desteklemek veya yönetimi eleştirmek, ayrımcı bir işlemin gerekçesi olamaz.

Oda, seçimi kazanan grubun değil, bütün meslektaşların ortak kurumudur. Hukuki destek, eğitim, danışmanlık ve diğer oda hizmetleri herhangi bir gruba yakınlığın karşılığı değildir. Üyelikten doğan haklardır.

Bu nedenle tercihimizi korkularımıza göre değil, mesleğimizin ihtiyaçlarına ve adayların ortaya koyduğu çalışmalara göre yapmalıyız. Desteklediğimiz grup farklı olabilir; fakat mesleğimizin itibarı, emeğimizin değeri ve geleceğimiz hepimizin ortak meselesidir.

Nasıl bir yönetim bekliyoruz

Meslektaşın beklentisi yalnızca seçim döneminde hatırlanmak değildir. Yapılan çalışmaların ve harcamaların anlaşılır biçimde açıklanması, sorunlara ilişkin takvimli bir çalışma programı hazırlanması ve verilen sözlerin hangi ölçüde yerine getirildiğinin düzenli raporlanması gerekir.

Mesleki ücretlerin tahsili, haksız rekabet, sürekli artan bildirim yükü, dijital sistemlerin doğurduğu iş yükü ve hukuki sorumluluklar, ölçülebilir hedeflerle ele alınmalıdır. Hukuki destek ve dayanışma mekanizmaları erişilebilir olmalı; genç meslektaşların, bağımlı çalışanların ve bağımsız büro sahiplerinin farklı ihtiyaçları birlikte gözetilmelidir.

Katılımı artırma görevi yalnızca üyeye yüklenemez. Oda yönetimi ve seçime katılan bütün gruplar, sandıktan uzaklaşmanın nedenlerini araştırmalı; programlarını açıkça anlatmalı, üyeye ulaşmalı ve güveni güçlendirmelidir. Meslektaş da seçimden sonra genel kurula katılarak, faaliyet raporlarını inceleyerek ve vaatlerin gerçekleşmesini izleyerek bu ilişkiyi sürdürmelidir.

Oylar yönetime nasıl yansıyor?

Sandığa verilen her oy, yönetimin oluşumunda önem taşır. İSMMMO’nun dokuz kişilik yönetim kurulunda üyelikler, d’Hondt yöntemiyle dağıtılır. Grupların oyları sırasıyla 1, 2, 3… sayılarına bölünür; en yüksek dokuz rakamın ait olduğu gruplar üyelikleri kazanır.

2025 seçimlerinde basına yansıyan oylarla yapılan hesap şöyledir. Parantezler, üyeliklerin kazanılma sırasını gösterir.

Bölen	ÇDMB	Meslekte Birlik	Demokratik Değişim	Ulusal Muhasebeciler
Alınan oy	9.827	4.800	547	147
÷1	9.827 (1)	4.800 (3)	547	147
÷2	4.913,50 (2)	2.400 (6)	273,50	73,50
÷3	3.275,67 (4)	1.600 (9)	182,33	49
÷4	2.456,75 (5)	1.200	136,75	36,75
÷5	1.965,40 (7)	960	109,40	29,40
÷6	1.637,83 (8)	800	91,17	24,50
÷7	1.403,86	685,71	78,14	21
Kazanılan üyelik	6	3	0	0

Kaynak: 26 Mayıs 2013 tarihli İHA haberindeki grup oyları üzerinden hesaplanmıştır. Bölüm değerleri iki ondalık basamakla gösterilmiştir.

Bu örnekte yönetim 6–3 şeklinde oluşuyor. Son üyeliği kazandıran rakam 1.600; ancak bu sabit bir baraj değil, oy dağılımının sonucudur.

İşte bu nedenle “Benim bir oyumdan ne olur?” dememeliyiz. Oyların dağılımı değiştiğinde yönetimdeki temsil ve çoğunluk da değişebilir. Mesleğimizin geleceği hakkında söz sahibi olmak istiyorsak, tercihimize sandıkta sahip çıkmalı; seçtiklerimizin çalışmalarını da seçimden sonra takip etmeliyiz.

Üç yılda bir gün

Angaryalardan başını kaldıramayan, ailesine ve kendine yeterince vakit ayıramayan, ekonomik darboğazla ve karmaşık sistemlerle boğuşan meslektaşlar olarak mesleğimizin yönetimine de zaman ayırmak zorundayız. Ağır çalışma koşullarının sağlığımız ve yaşam kalitemiz üzerindeki etkilerini görünür kılmak, çözüm talebimizi ortak bir iradeye dönüştürmek hepimizin sorumluluğudur.

Sandık, meslektaşın itirazını ve beklentisini ifade edebileceği en meşru demokratik araçlardan biridir. Yönetimi desteklemek isteyen de değişim isteyen de iradesini sandığa taşımalıdır. Seçilenlerin görevi bütün meslektaşlara hizmet etmek; seçenlerin görevi ise bu hizmeti izlemek ve gerektiğinde hesap sormaktır.

Mesleğimize sahip çıkmak için üç yılda bir, bir gün ayırmak neden zor olsun? O gün kullandığımız iradeyi, sonraki üç yıl boyunca da takip etmek şartıyla…

 

ABDURRAHMAN KARAN

İSMMMD YÖNETİM KURULU ÜYESİ